Ủy ban Giáo dân trực thuộc Hội đồng Giám mục Việt Nam
Ban Nghiên Huấn
**********
THƯỜNG HUẤN GIÁO DÂN THÁNG 11/2026
BÀI 1 – GIÁO HỘI NHƯ CỘNG ĐOÀN CHỮA LÀNH
Để Những Vết Thương Tìm Được Nơi Nương Tựa
Có những người bước vào nhà thờ với thương tích không ai nhìn thấy: một người mẹ chịu bạo lực, một thiếu niên bị lạm dụng, một người trầm cảm đang thu mình sau những lần bị hiểu lầm. Họ có thể ngồi giữa cộng đoàn mà vẫn cảm thấy mình không thuộc về đâu cả. Trước những cuộc đời ấy, câu hỏi về Giáo hội như một cộng đoàn chữa lành xuất hiện và chất vấn chúng ta: liệu người đau khổ có thể tìm được nơi chúng ta một chỗ an toàn để nói thật, được bảo vệ và bắt đầu lại không?
1. Lắng nghe vết thương: để người đau khổ được hiện diện
Bạo lực, lạm dụng và loại trừ làm tổn thương con người cả trong cách họ nhìn nhậnbản thân, tin tưởng vàongười khác và đến với Thiên Chúa. Đau đớn càng sâu khi người gây tổn thương lại là nhữngngười từng được tín nhiệm. Nạn nhân có thể mất cả khả năng tin vào nơi mình đã tìm đến để được chở che.
Trong thư gửi Dân Thiên Chúa ngày 20/8/2018, Đức Giáo hoàng Phanxicô nhìn nhận rằng, “Chúng ta đã bỏ rơi họ”.[1] Lời thú nhận ấy mở ra đòi hỏicộng đoàn phải nhìn lại những lần đã im lặng, chậm trễ hoặc đặt danh dự tập thể lên trên tiếng kêu của người bị hại. Tiến trình chữa lành bắt đầu khi sự thật có thể được nói ra mà người lên tiếng không sợ bị tổn thương thêm nữa.
TheoVăn kiện chung kết Thượng Hội đồng năm 2024, Giáo hội đặt việc lắng nghe trong hành trình chữa lành, sám hối, công lý và hòa giải.[2] Lắng nghe là trao lại cho người bị tổn thương quyền được hiện diện với câu chuyện của mình. Đôi khi, bước đầu của hy vọng chữa lành chỉ là gặp một người đủ kiên nhẫn ở lại, không vội giải thích và không bắt họ phải mau chóng bình tâm.
2. Đến gần như Đức Kitô: lòng thương xót mang trách nhiệm
Người Samari nhân hậu đã nhìn thấy, đến gần, băng bó và lo liệu việc chăm sóc được tiếp tục (x. Lc 10,33–35). Những động từ ấy phác họa một tình yêu chịu để mình bị liên lụy bởi đau khổ của người khác. Theo hướng đó, Thánh bộ Giáo lý Đức tin mời gọi các cộng đoàn hãy trở nên “cộng đoàn chữa lành.[3] Trong bối cảnh chăm sóc người bệnh, văn kiện gợi mở một trách nhiệm rộng lớn của cộng đoàn, đó là cùng nâng đỡ sự sống đang mong manh nơi người đau bệnh.
Trong Tự sắc “Anh em là ánh sáng thế gian” – Vos estis lux mundi, Đức cố Giáo hoàng Phanxicô, cho thấy rằng, tình thương phải có hình hài cụ thể. Ngài yêu cầu cộng đoàn Dân Chúa tiếp đón, lắng nghe, trợ giúp thiêng liêng và hỗ trợ y tế, kể cả trị liệu và tâm lý tùy trường hợp, cho những người trình bày mình bị tổn hại cùng gia đình họ.[4] Lời cầu nguyện cần đi cùng hành động bảo vệ, và sự cảm thông cần dẫn tới trách nhiệm và những trợ giúp thích hợp.
Đức Phanxicô cũng viết rằng, “Tha thứ không có nghĩa là quên đi”.[5] Vì thế, cộng đoàn phải tôn trọng hành trình phục hồi của nạn nhân, yêu thương và đồng hành với họ. Người bị tổnthương cần được an toàn, tìm công lý và có thời gian trước khi có thể nghĩ đến việc tái lập một tương quan.
3. Cộng đoàn chữa lành: để chữa lành trở thành nếp sống
Trong lời nguyện tháng 10/2026, Đức Giáo hoàng Lêô XIV cầu xin cho Giáo hội trở thành “một cộng đoàn đồng hành và không bao giờ loại trừ”. Lời nguyện dành cho mục vụ sức khỏe tâm thần ấy chất vấn cách chúng ta đón tiếp những người đang đau khổ: họ có được trợgiúp và đồng hành hay tiếp tục mang thêm mặc cảm vì những phán xét của cộng đoàn?
Một giáo xứ chữa lành cần người biết lắng nghe, đầu mối tiếp nhận phản ánh đáng tin cậy và mạng lưới trợ giúp chuyên môn. Cần huấn luyện người phụ trách, phòng ngừa lạm dụng và nâng đỡ cả những người đang chăm sóc người khác. Sự chữa lành lớn lên từ những lựa chọn bền bỉ ấy, trong cử hành phụng vụ, sinh hoạt mục vụ và cách sử dụng quyền hành.
Có những vết thương cần rất lâu mới dịu lại. Cộng đoàn không thể hứa xóa hết đau khổ, nhưng có thể học cách ở lại và cùng chịu trách nhiệm về những tổn thương. Khi người mang thương tích tìm được nơi nương tựa, lòng thương xót của Đức Kitô trở nên gần gũi với họ; giữa những đổ vỡ của đời mình, họ vẫn được đón nhận để tiếp tục sống niềm hy vọng.
Tóm lại, Giáo hội trở thành cộng đoàn chữa lành khi dám để nỗi đau của con người chạm đến mình và đổi mới cách sống của mình. Điều ấy đòi hỏi sự dịu dàng để lắng nghe, lòng can đảm để nhìn nhận sự thật và trách nhiệm để bảo vệ người yếu thế. Có những vết thương còn ở lại rất lâu; nhưng giữa hành trình ấy, sự hiện diện trung tín của cộng đoàn có thể giúp một người tìm lại phẩm giá, niềm tin và hy vọng. Nhờ đó, người mang thương tích có thể nói rằng, nơi cộng đoàn tín hữu, tôi được lắng nghe, được bảo vệ và có người bước đi cùng tôi.
Hồi tâm
1. Ai đang âm thầm mang thương tích bên cạnh tôi? Thái độ và lời nói của tôi giúp họ an lòng chia sẻ, hay khiến họ thu mình trong im lặng?
2. Trước mặt Chúa, tôi nhận ra những lần nào mình đã vô tình gây tổn thương, vội phán xét hoặc im lặng trước bất công? Tôi cần làm gì để nhận trách nhiệm và sửa chữa?
3. Tôi có thể thực hiện việc cụ thể nào để một người đang đau khổ cảm thấy được lắng nghe, được bảo vệ và đồng hành?
Lm. Tôma Vũ Ngọc Tín, SJ
Nguồn: hdgmvietnam.com